De Super Company

Matt Levine (@matt_levine) had weer een interessante aflevering van zijn Money Stuff nieuwsbrief gisteren. Deze keer vond ik het idee van de super company weer aardig, en het is nu extra actueel met alle COVID-19 ellende.

Als er een groot probleem in de samenleving op te lossen is dan ontstaat er in het algemeen een competitie tussen bedrijven die er zoveel mogelijk aan willen verdienen. Dat gaat niet altijd even fraai maar zo zit de kapitalistische samenleving nu eenmaal in elkaar, en meestal werkt het goed genoeg. Bovendien is er niet echt een alternatief: er is een lange lijst van communistische en socialistische experimenten die verkeerd liepen. Er is iets dat mensen graag willen, en als je het maakt dan voeg je veel waarde toe aan de wereld. Je kunt het verkopen voor een prijs die overeenkomt met de waarde en een deel van die waarde is voor jou in de vorm van winst. Dit is goed voor jou want je wordt rijk, maar ook goed voor de samenleving omdat het voor aansporingen zorgt. Je gaat hard werken om dingen uit te vinden die mensen graag willen want hoe liever ze het willen hoe meer je kunt verdienen. Allemaal klassiek kapitalisme, en ik zie kapitalisme dan ook niet als een ideologie of zoiets maar als een economische natuurwet in een vrije markt, net als de wet van vraag en aanbod die de prijzen stuurt.

Wat we nu zien is dat heel veel aandelen in handen zijn van grote institutionele beleggers en dat er veel via index fondsen belegd wordt. Er zijn veel aandeelhouders die evenveel belang hebben in alle met elkaar concurrerende bedrijven. Die aandeelhouders zouden liever geen concurrentie hebben, op het eerste gezicht. Maar er is nu een andere manier dan winst maken om de waarde van wat bedrijven doen naar hun aandeelhouders te brengen. Namelijk als het de waarde van de andere aandelen die de aandeelhouders hebben verhoogt. Als Pfizer een vaccin ontwikkelt en het gratis weggeeft dan gaat alles enorm omhoog. Misschien kost het Pfizer wel geld maar de aandeelhouders hebben nog veel meer aandelen die geweldig zullen stijgen, zoveel dat het resultaat van Pfizer irrelevant is. Dit is iets wat vaak niet begrepen wordt, het Amerikaanse Congres maakt zich nu bijvoorbeeld druk over het feit dat Pfizer geen subsidie wilde om een vaccin te ontwikkelen. Ze zijn bang dat Pfizer zich nu ook niet aan afspraken over lage prijzen hoeft te houden zoals bedrijven die wel subsidie krijgen. Maar dat is aan de aandeelhouders! En dat is geen probleem, de aandeelhouders hebben ook baat bij een vaccin. Het is misschien de vraag hoe je het beste Pfizer kunt aansporen, wellicht met een enorme bonus voor het management, maar daar komt een vrije markt wel uit. Het is in het belang van de aandeelhouders dat het vaccin bij iedereen terecht komt, ook bij mensen die het eigenlijk niet zouden kunnen betalen. Ik verwacht dan ook dat de aandeelhouders er voor zullen zorgen dat het goed gaat, omdat het in hun eigen belang is. Een gratis product zal niet altijd het beste resultaat zijn, voor de meeste normale producten wil je wel concurrentie zodat de beste wint. Maar voor een vaccin gelden andere prioriteiten en het is mooi als dat automatisch goed gaat als dat nodig is.

Het is alsof iedereen een stukje van dezelfde super company heeft en alsof alle werknemers daar werken, de company van de index fondsen. Misschien zijn index fondsen de voorbodes en beschermers van een socialisme dat wel werkt. Ze zijn op veel manieren een verbeterde vorm van financieel kapitalisme. Index fondsen zijn het resultaat van finance als wetenschap (modern portfolio theory, efficient market hypothesis, etc.). Ze brengen aandeelhouders bij elkaar, en aandeelhouders en de bedrijfsleiding, en zorgen voor een gemeenschappelijk belang, in lijn met de kapitalistische logica. Ik verwacht dus dat al het mogelijke wordt gedaan tegen het virus en ben blij dat het tegenwoordig zo eenvoudig is om in index fondsen te beleggen.

Loading more posts…